དཔལ་ཡོན་བོད་ཡིག་ཚིག་གི་དབྱེ་བ་བཞུགས་སོ།།

藏文词性系统专业示范 | Tibetan Parts of Speech

ཚིག་གི་དབྱེ་བ་ནི་སྐད་ཡིག་སློབ་གཉེར་བྱེད་པ་ལ་ཆེས་མཁོ་གལ་ཆེ་བ་སྟེ། དབྱིན་སྐད་དུ་ Part of speech ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་ཚིག་གི་དབྱེ་བ་ཞེས་པ་ཡིན། འདིར་འཁོད་པའི་ནང་དོན་ཁག་བོད་སྐད་ཡིག་གི་གཤིས་ལུགས་ལ་་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དབྱེ་བའམ་སྡེ་ཚན་བཅུ་གསུམ་དུ་བྱས་ཡོད།

མིང་ཚིག

Noun 名词
མིང་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་ཁྱད་གཞི་བརྗོད་པའམ་ཆོས་ཅན་བརྗོད་པའི་མིང་ཁོ་ནར་གོ་དགོས། དེ་ལྟ་བུའི་མིང་ཚིག་ལ་ཁྱད་གཞི་དངོས་པོ་གང་རུང་གི་མིང་མཚོན་པ་དང་། དགག་སྒྲ་ཐོག་མར་སྦྱོར་མི་གཏུབ་པ། དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བརྩི་རྒྱུ་མེད་པ། བསྡུར་རིམ་མེད་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད།

ཁྱད་ཆོས།

  • ཁྱད་གཞི་དངོས་པོ་གང་རུང་གི་མིང་མཚོན་པ།
  • དགག་སྒྲ་ཐོག་མར་སྦྱོར་མི་གཏུབ་པ།
  • དུས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་བརྩི་རྒྱུ་མེད་པ།
  • བསྡུར་རིམ་མེད་པ།

དཔེར་བརྗོད།

མི། ཁྱི། རི། ཆུ། ཤིང་། གནམ།

རྒྱན་ཚིག

Adjective 形容词
རྒྱན་ཚིག་ཅེས་པ་ནི་མིང་ཚིག་ཅིག་དང་ལྷན་ཏུ་སྦྱར་ན་ཁྱད་གཞི་དངོས་པོ་དེའི་རང་བཞིན་དང་། བྱེད་ལས། ཁ་དོག དབྱིབས་གཟུགས། རྣམ་པའམ་ཚུགས་ཀ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་བརྗོད་པའི་ཚིག་ཅིག་ལ་ཟེར།

དཔེར་བརྗོད།

ཟས་མངར་མོ། དྲག་པོའི་དམག་དཔུང། སྤྲིན་པ་དཀར་པོ། ཟླ་བ་སྒོར་མོ།
མངར་མོ་སོགས་རྒྱན་ཚིག་དག་གིས་རིམ་པར་རང་གང་ལ་སྦྱར་བའི་མིང་ཚིག་གམ་ཁྱད་གཞི་དེའི་རང་བཞིན་དང་ཁ་དོག་སོགས་རིམ་པར་བསྟན་པ་ཡིན།
བསྡུར་རིམ། རིང་པོ། རིང་བ། རིང་ཤོས།
སྤྱིར་བཏང་། བསྡུར་བ། ཕུལ་བྱུང་། (Positive, Comparative, Superlative)

ཚབ་ཚིག

Pronoun 代词
ཚབ་ཚིག་ནི་མིང་རྐྱང་ངམ་རྒྱན་ཚིག་གང་རུང་གི་ཚབ་བམ་དོད་དུ་སྦྱར་ཆོག་པའི་ཚིག་ཅིག་སྟེ། དེ་ལ་དོན་གྱི་འཇུག་ཚུལ་གྱི་དབང་གིས་དབྱེ་ན་རིགས་གསུམ་ཡོད།

དབྱེ་བ།

  • གང་ཟག་རྐྱང་པར་འཇུག་པའི་ཚབ་ཚིག། ང་། ཁྱོད། ཁོང་། སུ།
  • དངོས་པོ་རྐྱང་པར་འཇུག་པའི་ཚབ་ཚིག། ཅི། ཇི།
  • གང་ཟག་དང་དངོས་པོ་གཉིས་ཀར་འཇུག་པའི་མིང་ཚབ། དེ། འདི། གང་། ལ་ལ།

དཔེར་བརྗོད།

ང་རང་གིས་དེ་ལ་ཅི་ཡང་གསུང་མེད།

བྱ་ཚིག

Verb 动词
གང་ཟག་གི་ལུས་ངག་གི་བྱ་སྤྱོད་དམ། སེམས་ཀྱི་འཕྲོ་འདུ། དངོས་པོའི་སྟེང་གི་འགུལ་སྐྱོད་དང་འཕོ་འགྱུར་བཅས་ཀྱི་རྣམ་པ་མཚོན་པའི་སྒྲ་ཞིག་ཡིན།

དབྱེ་བ།

  • བྱ་བྱེད་ཐ་དད་པ། དངོས་པོ་བདག་གཞན་གྱི་དབྱེ་བ་འབྱེད་དུ་ཡོད་པ།
  • བྱ་བྱེད་ཐ་མི་དད་པ། དངོས་པོ་བདག་གཞན་གྱི་དབྱེ་བ་ལོགས་སུ་མེད་པ།
  • དུས་གསུམ། འདས་པ། ད་ལྟ་བ། མ་འོངས་པ།
  • འབྲས་བརྗོད་བྱ་ཚིག་དང་ནུས་བརྗོད་བྱ་ཚིག

དཔེར་བརྗོད།

འགྲོ། བསད། སླེབས། བྱེད། ཟ། འཐུང་།
བོད་སྐད་ཀྱི་བྱ་ཚིག་ཡིན་ན་ངེས་པར་ཚེག་ཁྱིམ་གཅིག་གིས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན།

བསྣན་ཚིག

Adverb 副词
བསྣན་ཚིག་ནི་བྱ་ཚིག་གམ་རྒྱན་ཚིག་གང་རུང་དང་མཉམ་དུ་སྦྱར་ཚེ་དངོས་པོའི་ཚད་དང་དུས་སོགས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ཞིག་སྣོན་པའམ་སྟོན་པའི་ཚིག་ཅིག་ལ་ཟེར།

དཔེར་བརྗོད།

མགྱོགས་པོར་རྒྱུགས། གསལ་བར་རྟོགས། དལ་གྱིས་རྒྱུ།
རབ་ཏུ། ལྷག་པར། ཤིན་ཏུ། མ་བསྐྱིལ་རང་འཁྱིལ།
ཉེར་སྒྱུར་རྣམས་ཀྱང་བསྣན་ཚིག་གི་སྡེ་ཚན་ནང་གཏོགས།

གྲངས་ཚིག

Number 数词
ཁྱད་གཞི་གང་རུང་གི་གྲངས་མང་ཉུང་གི་ཚད་དང་རིམ་པ་གང་ཡིན་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཅིག་ཡིན།

དབྱེ་བ།

  • རྩ་གྲངས་སྟོན་པའི་གྲངས་ཚིག། གཅིག དང་གཉིས། བརྒྱ་དང་སྟོང་།
  • རིམ་གྲངས་སྟོན་པའི་གྲངས་ཚིག། དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ།

དཔེར་བརྗོད།

དེབ་གསུམ། མི་བརྒྱ། ཟླ་བ་དང་པོ།

འཇལ་ཚིག

Quantifier 量词
བརྗོད་དོན་ཆ་ཚང་བར་སྟོན་པར་གྲངས་ཚིག་གི་སྔོན་དུ་སྦྱར་དགོས་ཤིང་། དངོས་པོའི་རིང་ཚད་དང་ལྗིད་ཚད་སོགས་སྟོན་པའི་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཅིག་ཡིན།

དཔེར་བརྗོད།

རས་མཐོ་གསུམ། ཐག་པ་འདོམ་པ་ལྔ། མར་སྲང་གང་། འབྲས་རྒྱ་མ་བཅུ།
མཐོ། ཁྲུ། འདོམ་པ། སྲང་། རྒྱ་མ་བཅས་ལ་འཇལ་ཚིག་ཅེས་བརྗོད།

བྱེད་ཚིག

Preposition 介词
བྱ་ཚིག་དང་ངེས་པར་འབྲེལ་བའི་ཕྲད་དམིགས་བསལ་བ་རྣམ་དབྱེ་གཉིས་པ། གསུམ་པ། བཞི་པ། ལྔ་པ། བདུན་པ། དེ་ཉིད། ཚེ་སྐབས་བཅས་ཀྱི་ཕྲད་ཡིན།

བྱེད་ཅན་དྲུག

  • གཉིས་པ་ལས་ཀྱི་ཚིག། གང་ལ་བྱེད།
  • གསུམ་པ་བྱེད་པའི་ཚིག། གང་གིས་བྱེད།
  • བཞི་པ་དགོས་ཆེད་ཀྱི་ཚིག། གང་གི་བྱེད།
  • ལྔ་པ་རྒྱུའི་ཚིག། གང་ལས་བྱེད།
  • དྲུག་པ་གནས་གཞིའི་ཚིག། གང་ན་བྱེད།

དཔེར་བརྗོད།

ཤིང་ལ་བྱེད། སྟ་རེས་བྱེད། ཀ་བའི་ཕྱིར་བྱེད། ཤིང་ལས་བྱེད།

ཕྲད་ཚིག

Conjunction 连词
ཕྲད་ཚིག་ནི་རང་ངོས་ནས་དོན་ཅི་ཡང་མི་སྟོན་ཅིང། ཚིག་སྦྱོར་ནང་ཞུགས་ཚེ་དོན་གསལ་བའམ། མཚམས་སྦྱོར་བ། བརྗོད་བདེ་བར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་རྣམས་ལ་བྱ།

དཔེར་བརྗོད།

དང་། ཏེ། ཅིང་། ཡང་། ནའང་། ཀྱང་།
ཚིག་སྦྱོར་ནང་མཚམས་སྦྱོར་གྱི་བྱེད་ལས་སྒྲུབ་པ།
༡༠

སྒྲུབ་ཚིག

Auxiliary Verb 助动词
རང་ངོས་ནས་བྱ་བའི་རྣམ་འགྱུར་མི་སྟོན་པར་ཚིག་གྲོགས་དང་མཉམ་དུ་སྦྱར་ན་ཆོས་གང་ཞིག་ཡིན་པའམ་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་སྟོན་པའི་ཚིག་སྟེ།

དཔེར་བརྗོད།

ཡིན། ཡོད། རེད། འདུག སྣང་།
གང་ཞིག་གང་ཡིན་པའམ། གང་ལ་གང་ཡོད་པའི་རྣམ་པ་ཙམ་སྟོན་པ།
༡༡

གྲོགས་ཚིག

Particle 助词
ཚིག་གམ་ཚིག་ཚོགས་ཤིག་གི་ཆ་ཤས་སམ་ཟུར་གཏོགས་སུ་སྦྱར་ཚེ་ནུས་པ་གཞན་ཞིག་འདོན་པར་རམ་འདེགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་པའི་ཚིག་གི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན།

དཔེར་བརྗོད།

གཏམ་བཤད་ཀྱིན་འདུག། ལྟད་མོ་སྟོན་གྱིན་ཡོད། ཆོས་གསུང་གིན་གདའ།
བྱ་ཚིག་ད་ལྟ་བའི་མཐར་སྦྱར་ན་བྱ་བ་དེ་བྱེད་བཞིན་པར་སྟོན་པ།
ཅིག། ཞིག། ཤིག། དག། ཚོ། རྣམས།
གཅིག་ཚིག་དང་མང་ཚིག་གྲུབ་བྱེད་ཀྱི་གྲོགས་ཚིག
༡༢

མཚུངས་ཚིག

Simile 比喻词
མཚོན་བྱེད་དཔེ་དང་མཚོན་བྱ་དོན་གཉིས་ཕན་ཚུན་འདྲ་མཚུངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་རྣམས་ཏེ།

དཔེར་བརྗོད།

བཞིན། འདྲ། ལྟར། ལྟ་བུ།
སེང་གེ་བཞིན། མེ་འདྲ། ཉི་མ་ལྟ་བུ།
༡༣

འབོད་ཚིག

Interjection / Exclamation 感叹词
རྒྱང་རིང་ལ་བརྡ་གཏོང་བ་དང་། ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་རྣམས་སུ་གློ་བུར་ཐོལ་རྒྱག་ཏུ་བྱུང་བའི་སེམས་ཚོར་མཚོན་པའི་སྒྲ་གང་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་ཟེར།

དཔེར་བརྗོད།

ཨ་ལ་ལ། ཨེ་མ་ཧོ། ཀྱེ། ཀྱི་ཧུད། ཨོ་སྐོལ།
སེམས་ཚོར་དང་འབོད་སྒྲའི་རིགས།