🔬 ༡. ངོ་སྤྲོད་དང་ནད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན།
ཨེཌ་སི (AIDS: Acquired Immunodeficiency Syndrome) ཞེས་པ་ནི་མིའི་ལུས་ཀྱི་ནད་འགོག་ནུས་པ་ཉམས་ཆག་གཏོང་བའི་ནད་ཡིན། ནད་འདི་ནི་ནད་དུག་རིགས་ཤིག་སྟེ། ཧེ་ཨེ་ཆི་ཝི (HIV: Human Immunodeficiency Virus) ཞེས་པའི་ནད་དུག་གིས་སློང་བ་ཡིན། ནད་དུག་འདིས་མིའི་ལུས་ཀྱི་ནད་འགོག་མ་ལག་གི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་སི་ཌི་བཞི་བའི་ཀླད་རྩི་ (CD4+ T Cell) ཞེས་པར་གཏོར་བརླག་བཏང་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ནད་འགོག་ནུས་པ་མཐའ་ནས་ཉམས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད།
ནད་དུག་འགོས་པ་དེ་ལ་ HIV འགོས་ནད་ཟེར་ཞིང་། ནད་འགོག་ནུས་པ་རྩ་མེད་དུ་སོང་ནས་ནད་རྟགས་མངོན་པའི་མཐའ་མའི་དུས་སྐབས་དེ་ལ་ཨེཌ་སི (AIDS)ཞེས་ཟེར།
🤒 ༢. ནད་རྟགས་དང་ནད་གཞིའི་འཕེལ་རིམ།
དང་པོ། གཉན་ཚད་འགོ་མཚམས་ཀྱི་དུས་སྐབས།
ནད་དུག་གིས་འགོས་རྗེས་ཟླ་བ་གཅིག་གཉིས་ནང་ཚ་བ་རྒྱས་པ་དང་། མགོ་ན་བ། སྐེ་འབམ་ཆེ་བ་སོགས་ཆམ་པའི་རྟགས་དང་མཚུངས་པ་འབྱུང་སྲིད།
གཉིས་པ། ནད་རྟགས་མེད་པའི་དུས་སྐབས།
ལོ་ངོ་བཅུའི་བར་ནད་རྟགས་གསལ་པོ་མི་མངོན་པར་སྡོད་སྲིད། འོན་ཀྱང་ནད་དུག་གིས་སི་ཌི་བཞི་བའི་ཀླད་རྩི་རིམ་བཞིན་གཏོར་བརླག་གཏོང་གི་ཡོད།
གསུམ་པ། ནད་རྟགས་ཡོད་པའི་དུས་སྐབས།
ནད་འགོག་ནུས་པ་ཉམས་ཆག་ཚབས་ཆེན་སོང་སྟེ། གློ་བའི་གཉན་ཚད་དང་། ལུས་པོར་འབྲས་སྐྲན། བདེ་ཐང་དྲག་སྐྱེད་མི་ཐུབ་པའི་གཉན་ཚད་སོགས་མངོན་པ།
🩸 ༣. འགོ་བའི་ལམ་ཁག་དང་དོགས་ཟོན།
འགོ་བའི་ལམ་ཁག་གཙོ་བོ།
- ཕོ་མོ་འབྲེལ་བའི་ལམ་ནས། སྲུང་སྐྱོབ་མེད་པའི་འཁྲིག་སྦྱོར་བརྒྱུད་ནས་འགོ་སྲིད།
- ཁྲག་རྒྱུན་ལམ་ནས། སྨན་ཁབ་བམ་ཡོ་བྱད་གཙང་མ་མེད་པར་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ལམ་ནས་འགོ་སྲིད།
- ཨ་མ་ནས་བུར་འགོ་བ། ཕྲུ་གུ་མ་བཙས་གོང་དང་། སྐྱེ་བའི་དུས་སྐབས། ནུ་མ་སྤྲད་པའི་ལམ་ནས་ཀྱང་འགོ་སྲིད།
དམིགས་བསལ་དྲན་སྐུལ།
ཧེ་ཨེ་ཆི་ཝི་ནད་དུག་ནི་མཉམ་དུ་ཟ་བའམ། འོ་བྱེད་པ། ལག་འཇུ་བྱེད་པ། ཆབ་ཁང་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་པ། ཆུ་བོ་བརྒྱུད་པ། དེ་བཞིན་འབུ་སྲིན་གྱི་སོ་རྒྱག་པ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ནས་གཏན་ནས་འགོ་མི་སྲིད།
💊 ༤. བཅོས་ཐབས་ཚད་ལྡན།
རེཌ་རིལ་ནད་དུག་ལྡོག་སྒྲུབ་སྨན་བཅོས། (ART: Antiretroviral Therapy)
སྨན་བཅོས་གཙོ་བོ་ནི་ ART ཡིན་ཞིང་། དམིགས་ཡུལ་ནི་ནད་དུག་གི་གྲངས་འབོར་ (Viral Load) གཅོག་པ་དང་། ནད་འགོག་ནུས་པ་ (CD4) སླར་གསོ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན།
སྨན་བཅོས་དེ་ནི་ཡུན་རིང་། སྒྲིག་ལམ། དུས་ཚོད་བཞིན་གཏན་ནས་མཚམས་མི་འཇོག་པར་བསྟེན་དགོས།
སྨན་བཅོས་ཀྱི་རེ་བ། U=U གཞུང་ལུགས།
གལ་ཏེ་ནད་པ་ཞིག་གིས་སྨན་བཅོས་ཚད་ལྡན་བསྟེན་ནས་ཁྲག་ནང་གི་ནད་དུག་གྲངས་འབོར་བརྟག་དཔྱད་ལས་མི་མངོན་པའི་རིམ་པར་སླེབས་ཚེ། ནད་དུག་དེ་མི་གཞན་ལ་གཏན་ནས་མི་འགོ་བར་ཚན་རིག་གིས་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།
🛡️ ༥. སྔོན་འགོག་དང་བྱམས་སྐྱོང་།
སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐབས་གཙོ་བོ།
- སྲུང་ཤུབས་ཚད་ལྡན་སྤྱོད་པ།
- སྔོན་འགོག་སྨན་བསྟེན་པ། ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་མི་སྣས་ PrEP སྤྱོད་པ།
- ཉེན་ཁ་བྱུང་རྗེས་ཀྱི་སྨན། PEP དུས་ཐོག་ཏུ་སྤྱོད་པ།
ནད་གཞིའི་བྱམས་སྐྱོང་།
- བློ་སེམས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར། ནད་པར་སེམས་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པ།
- སྨན་བསྟེན་དམ་འཛིན། སྨན་པའི་བཀའ་བཞིན་སྨན་བཅོས་ཆག་མེད་དུ་བསྟེན་རྒྱུར་སྐུལ་མ་གཏོང་བ།
🤝 ༦. སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་བའི་འགན་འཁུར།
ཚན་རིག་ཤེས་བྱ་ལ་བརྟེན་ནས་ཨེཌ་སི་དབྱེ་འབྱེད་རྩ་མེད་བཟོ་བ།
ཨེཌ་སི་ནད་པ་རྣམས་ལ་འཇིགས་སྣང་དང་དབྱེ་འབྱེད་མི་བྱེད་པར་བརྩེ་བ་དང་གུས་ཞབས་ཐོག་ནས་འབྲེལ་བ་བྱེད་དགོས། ནད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་གསང་བ་དམ་སྲུང་བྱེད་རྒྱུ་ནི་གཞི་རྩའི་ཐོབ་ཐང་ཡིན།
ནད་པས་ ART སྨན་བཅོས་བསྟེན་པ་བརྒྱུད་བདེ་ཐང་དང་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བ་རོལ་ཐུབ་པས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོར་ཡོངས་སུ་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས།