– རྩོམ་ཡིག་གི་ཡོང་ཁུངས་ནི་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་དྲ་བ་ཡིན།
– རྩོམ་པ་པོ་ལི་པིན། ཐོན་ཅི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཆབ་སྲིད་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བའི་སློབ་གླིང་གི་ཆེད་བསྐོས་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ།
གསལ་བཤད།
ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་འདི་དུས་རབས་གཅིག་གི་ནང་སྔར་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དུས་སྐབས་སུ་གནས་ཡོད། མིའི་རིགས་ཀྱི་མདུན་ལམ་དང་ལས་དབང་ཐག་གཅོད་པའི་ལམ་བཞི་མདོ་འདིར། དུས་རབས་སྔོན་མའི་བསམ་བློའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་དང་འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱི་མིག་བལྟས་ན། ང་ཚོས་དེང་སྐབས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ལ་ཤེས་རྟོགས་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་བྱུང་མྱོང་བའི་གོ་ཆགས་ལ་གཞོལ་ཐུབ་བོ།། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་ནང་དུ་ལོ་བརྒྱའི་གོང་གི་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཉམས་རྒུད་དུ་སོང་ཚུལ་ལ་ཐོག་མར་དཔྱད་གཏམ་བརྗོད་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྐབས་དེའི་འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་ལས་གྲུབ་པའི་”འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་”ཡི་དུས་རབས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་ལམ་བསྒྱུར་བ་དེ་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་དང་འཚམ་པར་སྒྲུབ་ཡོད། རྩོམ་ཡིག་དེའི་ནང་དུ་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་གསར་པ་དང་འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་བར་གྱི་འབྲེལ་བར་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་རྗེས། མིག་སྔར་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་གསར་པར་ལོ་ངོ་བརྒྱའི་སྔོན་གྱི་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་དང་ཧ་ལམ་འདྲ་བའི་ཉམས་ཉེན་དང་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་པ་བརྗོད་ཡོད། དེང་སྐབས་དཔལ་འབྱོར་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོ་ཅན་དང་ཆ་འཕྲིན་ཅན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་རྐྱེན་འོག ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལྷུང་ཐལ་ཆེ་བ་དེ་སྔོན་ཆད་ལས་ཀྱང་ཁྱབ་པ་དང་སྲ་བརྟན་དུ་གྱུར་རྒྱུར་བྱུང་ཡོད། ཐལ་དྲགས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལྷུང་ནི་སྤྱི་ཚོགས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགལ་ཟླར་གྱུར་པའི་རྨང་གཞི་ཡིན་ཕྱིན། རྩོམ་ཡིག་དེའི་ནང་མིག་སྔར་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དུ་ནང་མོལ་བྱེད་པའི་འགྱུར་ལྡོག་གི་སྟོབས་ཤུགས་རིགས་གསུམ་ཡོད་པ་དེས་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་དང་འཕོ་འགྱུར་གྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཟབ་མོ་བྱེད་ཡོད། དེ་ཁྲོད་དུ། གཅིག་ནི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཁྲོམ་ཕུ་ཡིས་མཚོན་པའི་གཡས་རུའི་ཐལ་སྤྱོད་སྟོབས་ཤུགས་ཡིན་པ་དང་། གཉིས་པ་ནི་པའེ་ཏིན་གྱིས་མཚོན་པའི་”གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་”ཀྱི་”སྲིད་ཇུས་གསར་པ་”ཡིན། གསུམ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེ་སྒྲིག་སྲོལ་དང་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཡིན་པར་འདོད་ནས། དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་གཞི་རྩའི་དགོངས་པ་ནི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དུས་རབས་གཅིག་རིང་གི་དུས་འཁོར་གྱིས། དེང་སྐབས་ཀྱི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་གསར་པའི་སྒྲིག་ལམ་འོག་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཉམས་རྒུད་བསྐྱར་ཟློས་བྱེད་ངེས་ཡིན་པར་སྙམ།
དང་པོ། དུས་རབས་གཅིག་གི་ཆབ་སྲིད་རླབས་རྒྱུན་གྱི་བང་རིམ།
འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་ནི་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་གཞི་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྣམ་པ་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ནང་གི་སྒྲིག་ལམ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཕན་ཚུན་ནུས་པ་ཐོན་རེས་བྱས་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲིག་ལམ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཚུལ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་དུས་མཇུག་ནས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་དུས་འགོར་བར། འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ཆགས་ནས་ཆ་ཚང་བའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེའི་ནུབ་ཕྱོགས་བཙན་དབང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རྒྱ་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རེད། དེར་བརྟེན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བསམ་བློ་དེ་འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་གནད་དོན་སྐོར་བཤད་ན། དུས་རབས་གཅིག་གི་སྔོན་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་འཚོལ་དགོས།
དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་དུས་མཇུག་ནས་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་དུས་འགོར། ནུབ་གླིང་གི་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་བསམ་བློ་ལ་ཉམས་ཉེན་བྱུང་བས་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་ལྡན་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་བྱུང་བ་སྟེ། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས། ཧྥ་ཤི་སིའི་རིང་ལུགས། དེ་ནས་ལྷག་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་དང་བསྒྱུར་བཅོས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་རླབས་རྒྱུན་བྱུང་ཡོད། རླབས་རྒྱུན་དེ་དག་གིས་སྐབས་དེའི་འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནས་”འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་”ཡི་དུས་རབས་སུ་སླེབས་པ་རེད། “འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་”འདིས་འཛམ་གླིང་ལ་སྒྲིག་ལམ་གསར་བ་ཞིག་བཏོད་ཡོད། དེའི་མཚུངས་སུ་ཧྥ་ཤི་སིའི་རིང་ལུགས་དང་། སུའུ་ལེན་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས། དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་མེ་རི་ཀ་གླིང་གི་བསྒྱུར་བཅོས་རིང་ལུགས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་གསར་བཟོ་དང་སྤེལ་སྐྱོང་བྱས་ཡོད།
འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ། རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འགྲན་རྩོད་གཏན་ཁེལ་བྱུང་བ་དང་། འཛམ་གླིང་ཕལ་ཆེར་ཁག་གཉིས་དང་དཔུང་སྒར་གཉིས་ཏེ་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་སུ་གྱེས་པ་རེད། སྒར་ས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གཞི་རྩའི་ཐོག་སྤྱི་ཚོགས་ངོ་བའི་གཞུང་ལུགས་དང་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་བླང་བྱ་ལྟར་རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སྒྲིག་གཞི་བཙུགས་པ་མ་ཟད། སྒྲིག་སྲོལ་མི་འདྲ་བའི་ངོས་ནས་དཔུང་སྒར་ཕན་ཚུན་འགྲན་རྩོད་ཀྱང་བྱས་ཡོད། དེ་མིན་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ། བསམ་བློའི་འཕེལ་ཕྱོགས་གསར་པ་བྱུང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་དེ་རེད། འཛམ་གླིང་ཐོག་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་ལྟར་གོང་དུ་འཕེལ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ལ་རང་བཙན་ཐོབ་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། འཛམ་གླིང་གི་དཔུང་སྒར་གཉིས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་རང་བཚན་ཐོབ་པའི་མི་རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སྲིད་དབང་འཐོབ་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་། ནང་འཁྲུག་གི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་ལུགས་བདམས་པ་ནི་མང་། རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རང་བཙན་བྱས་རྗེས་མ་རྩ་རིང་ལུགས་དངང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྒྲིག་སྲོལ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནས”ཕྱོགས་གཉིས་གདམ་གསེས་མི་བྱེད་”འདོད་ཀྱང་། དོན་དངོས་ཐོག་ཁོ་ཚོས་ཨ་རི་དང་སུའུ་ལེན་བར་གདམ་གསེས་མི་བྱེད་ཀ་མེད་བྱུང་ནས། ཨ་རི་དང་སུའུ་ལེན་བར་གྱི་”འཇམ་འཐབ་”ཁྲོད་དུ་མི་ཞུགས་ག་མེད་བྱུང་ཡོད།
ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་རྐྱེན་པས་ཨ་རི་དང་སུའུ་ལེན་གྱི་དཔུང་སྒར་བར་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ཁ་ཤས་རིང་འགྲན་རྩོད་བྱས་པ་བརྒྱུད་གནམ་ས་བླ་འོག་བསྒྱུར་བ་ལྟ་བུའི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་། དམག་འཁྲུག་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་གི་རིང་ལ། ནུབ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གཙོ་བྱེད་པའི་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔུང་སྒར་དེར་གོམ་པ་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་ཀྱིན་པ་ལྟ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་མཐོང་བ་དང་། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་སླར་ཡང་རྣམ་པ་གསར་པ་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བསྐྱར་གསོན་བྱུང་། འཇམ་འཐབ་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ཞིག་གིས་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ལ་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ད་གཞི་གསར་པ་གཞིར་བཟུང་ནས། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲིག་ལམ་བསྐྱར་གསོ་བྱས་པ་དང་། སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྩ་དོན་གཞིར་བཟུང་ནས་རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་དཔལ་འབྱོར་མཉམ་འགུལ་བྱེད་སྟངས་བསྐྱར་གསོ་བྱས། ཨ་རི་གཙོས་པའི་དམག་སྲིད་མནའ་འབྲེལ་གྱིས་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་བོར་”དོ་དམ་”གྱི་འགན་འཁྲི་འཁུར་ཡོད། འོན་ཀྱང་ལོ་བརྒྱའི་གོང་གི་”འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་”དང་འདྲ་བར། གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་གསར་པས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོ་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་བྱུང་དུ་བཅུག་ཡོད་པ་དང་། འཛམ་གླིང་ཐོགཏུ་དུས་རབས་གཅིག་ལ་བྱུང་མ་མྱོང་བའི་འགྱུར་ལྡོག་གལ་ཆེན་ཞིག་བྱུང་དུ་བཅུག་ཡོད། ལོ་བརྒྱ་ཡི་སྔོན་གྱི་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་བསླངས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་དེ་ད་ལྟའི་དུས་ལ་ཡང་བསྐྱར་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཆ་མང་པོར་བྱུང་དང་འབྱུང་དམུས་ཡིན་འདུག
དུས་རབས་སྔོན་མའི་འཛམ་གླིང་གི་གནས་བབ་ལ་བལྟས་ན། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལམ་ཕྱོགས་གཙོ་བོར་ཁྱབ་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ནི་ནུབ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཡིན། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ལ། གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ལ་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ནས་བསྒྱུར་བཅོས་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས། དེ་ནས་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་གསར་པའི་ཕྱོགས་སུ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་བའི་བརྒྱུད་རིམ་གསུམ་བརྒྱུད་ཡོད། སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་དང་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་གསར་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་མཐུན་ཡིན་པ་སྟེ། དཔལ་འབྱོར་ཐད་སྒེར་གྱི་རྒྱུ་ནོར་ནི་རང་དབང་གི་འགན་སྲུང་གལ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་ཞེས་འདོད་ལ། དེ་ནི་གྲུབ་མཐའ་འདི་གཉིས་ཀྱི་བསམ་བློའི་དཀྱིལ་སྙིང་ཡིན་ལ། མ་ཟད་ཚོང་རའི་རང་དབང་ནི་དཔལ་འབྱོར་རང་དབང་གི་མཚོན་ཚུལ་ཡིན་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཐོག་དེ་མཚུངས་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་བཙུགས་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུ་ནོར་སྲུང་སྐྱོང་དང་ཚོང་རའི་རང་དབང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་ལེན་ཡིན་པར་འདོད། སྒེར་གྱི་རྒྱུ་ནོར་རང་མོས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་འགྲན་རྩོད་ལམ་ལུགས་གཞི་འཛིན་ས་བྱས་ན་གཞི་ནས་དམངས་གཙོ་ཡོང་སྲིད་ཅེས་འདོད་ཀྱིན་ཡོད། གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་གསར་པས་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་སྲོལ་འབྱེད་པ་ཡ་ཏང་·སི་སྨི་དང་རུའེ་ཅ་ཏའི་གཞུང་ལུགས་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཏེ། ཚོང་རའི་ཐོག་རང་ཉིད་ཀྱི་དགེ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྒེར་གྱི་རྒྱུ་ནོར་དང་འཇོན་ཐང་ལ་གཞིག་ནས་ཁྲོམ་རའི་ལས་བགོས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཁྲོམ་རའི་བརྗེ་རེས་ཁྲོད་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་ཡོང་བར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་སྙམ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ནས་བཤད་ནའང་། རང་མོས་ཉོ་ཚོང་གིས་ཕན་འབྲས་འདི་འདྲ་ཐོབ་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་འགྲན་རྩོད་ཁྲོད་ཀྱི་ལེགས་ཆར་གཞིགས་ནས་ངལ་རྩོལ་དང་རྒྱུ་ནོར་བགོ་བཤའ་བརྒྱབ་པར་མ་ཟད། བརྗེ་རེས་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ཁེ་ཕན་ཁ་གསབ་དང་འབྲེལ་བ་ཇེ་ཉེ་རུ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་སྲོལ་གྱི་མངའ་འོག་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཞི་བདེ་དང་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་བར་ཁག་ཐེག་བྱེད་ཐུབ། དེ་ནིཆབ་སྲིད་བསམ་བློ་རིག་པ་བ་མེང་ཐེ་སི་ཆུའུ་ཡིས་ཉོ་ཚོང་གི་རང་བྱུང་གྲུབ་འབྲས་ནི་ཞི་བདེ་ཡིན་ཞེས་ཕྱོགས་བསྡོམས་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་རེད། བསྒྱུར་བཅོས་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འདོད་པར། རང་མོས་ཁྲོམ་རར་འཆམ་མཐུན་གྱི་འགན་ནུས་དེ་མངོན་དུ་འགྱུར་མི་ཐུབ་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཐེ་ཇུས་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཐུན་སྦྱོར་ལ་བརྟེན་ན་མ་གཏོགས་ཁེ་ཕན་རེ་ཟུང་དོ་མཉམ་ཡོང་མི་ཐུབ་ཅེས་འདོད་པ་རེད།
འདས་ཟིན་པའི་ལོ་བརྒྱའི་ནང་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་རླབས་རྒྱུན་དང་བསྟུན་ནས་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བ་དེས་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བར་མ་ཟད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་ལམ་ཧྲིལ་པོར་བབ་མཚུངས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་དུ་བཅུག་ཡོད། དེ་དག་ནི་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་བོར་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྟངས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་གྱི་གོ་གནས་བཟུང་ཡོད་པ་མཚོན་ཡོད་ལ། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་གི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྟངས་བསྒྱུར་བཅོས་དང་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བར་བགྲོས་མཉམ་ཡིན་ནོ།།
སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་དེ་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་དུས་མཇུག་དང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་དུས་འགོར་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་ཟིན་པའི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་ཨ་རི་དང་དབྱིན་ཇི་གཙོ་བྱེད་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་སུ་གནས་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་མཐའ་མར་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་གསར་པའི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་སླར་གསོ་བྱུང་བ་རེད། ལྟ་གྲུབ་འདི་ལས་འཕྲོས་པའི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་དང་། ཧྥ་ཤི་སིའི་རིང་ལུགས། སུའུ་ལེན་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས། མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་བཅས་ཚང་མ་ནི་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་མ་དག་པ་ཡིན། འོ་ན། ད་ལྟའི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་གསར་པས་བཟོས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་དག་ལས། ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའི་སྔོན་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་དང་འདྲ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་སྣ་ཚོགས་སམ་མ་དག་པའི་སྣང་ཚུལ་འབྱུང་སྲིད་དམ། དེ་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་མ་འོངས་པར་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་དང་འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་ལ་དམིགས་ནས་དུས་རབས་ཀྱི་འགལ་འདུམ་ལ་ཕྱིར་མིག་བལྟས་ཚེ། མིའི་རིགས་ལ་དེའི་བློ་སྒོ་འབྱེད་ཐུབ་པར་མ་ཟད། ལོ་རྒྱུས་དང་དུས་རབས་ཀྱི་དཀྱོག་མཚམས་ནས་དཔལ་ཡོན་ཡར་ཐོན་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་ཐུབ་ལ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གོ་ཆགས་ཡང་བསྐྱར་མི་བྱུང་བར་སྔོན་འགོག་བྱ་ཐུབ་བོ།།
གཉིས། ཆབ་སྲིད་བསམ་བློའི་འཕོ་འགྱུར།
ལོ་ངོ་བརྒྱའི་ཡར་སྔོན་དུ། སྲོལ་འབྱེད་ལུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཉམས་རྒུད་དུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་བསམ་བློ་ལ་འཕོ་འགྱུར་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བསམ་པའི་རླབས་རྒྱུན་གྱི་འབྱུང་རྩལ་ཐུག་ཡོད། ཉམས་རྒུད་འདི་རིགས་ནི་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱིས་བག་ཆགས་ཐེབས་ཡོད་པའི་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་གྱི་ནང་རོལ་འགལ་བ་ལས་བྱུང་བ་རེད། འགལ་བ་དེ་རིགས་ནི་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ་མ་ཟད་དེའི་ཐོག་གི་ཐོན་སྐྱེད་རྩ་འཛུགས་བྱེད་སྟངས་ཡང་ཆགས་སུ་བཅུག་ཡོད། ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྟངས་དེས་བྱུང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་དེ་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་དང་། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས། ལེགས་བཅོས་ཅན་ཀྱི་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་དང་དེ་བཞིན་མི་སེར་སྤེལ་བར་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་རིང་ལུགས་སོགས་བྱུང་བ་རེད། འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་སྟོན་པ་ཆེན་མོ་ཨེན་ཀེ་སིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་ཆབ་སྲིད་འཕོ་འགྱུར་མཐའ་དག་གི་མཐར་ཐུག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་སྟངས་དང་དེའི་བརྗེ་རེས་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཁྲོད་འཚོལ་དགོས་ཞེས་སྔ་མོ་ནས་མཛུབ་སྟོན་གནང་ཡོད།
སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་དེའི་དཔལ་འབྱོར་ཕྱི་གཟུགས་ནི་དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་ཁབ་དཔེ་མཚོན་ཆེ་ཤོས་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཕྱི་གཟུགས་ནི་ཧྥ་རན་སི་ལ་ཁྱད་ཆོས་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པ་རེད། རང་མགོན་དོ་དམ་བྱེད་པའི་ཚོང་ར་དང་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་དག་ནི། སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ནང་དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཀྱི་མཚོན་ཚུལ་རུ་གྱུར་ཡོད། འོན་ཀྱང་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནི་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཕྱིར། སྤྱི་ཚོགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་ཐོན་སྐྱེད་དང་གསོག་འཇོག་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་དེའི་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་སྒུལ་ཤུགས་ཡིན། དེ་བས། སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་གང་དེས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཆགས་སུ་ཡོད་པ་སྟེ། ཞིབ་མོར་བཤད་ན། དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་ནི་རྒྱལ་ནང་ཚོང་རའི་སྒྲིག་སྲོལ་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱ་བསྐྱེད་ནས་གསེར་གྱི་མ་གནས་金本位制ཡིན་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་ལམས་ལུགས་ནི་དབང་ཐང་འདྲ་མཉམ་ཡིན་པ་དེ་ཡིན། འདྲ་མཉམ་ཡིན་དོན་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོས་ཡུན་རིང་ཞིང་གཏོར་བརླག་ཆེན་པོའི་དམག་འཁྲུག་ལ་གཞོལ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། དེ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་ལས་ཁྲོམ་ར་དང་བསྟུན་ཡོད་པའི་ཐོག་རྩེག་བཀོད་པ་ཡིན་ངེས། གོང་གསལ་ལམ་ལུགས་དེ་དག་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་གྱི་འབྱུང་རྐྱེན་ཡིན་པ་དང་། ཡོ་རོབ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་རྒྱལ་ནང་ལམ་ལུགས་འགྲོ་ཚུལ་གཅིག་མཚུངས་སུ་འགྱུར་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་བར་གྱི་མཉམ་འགུལ་བྱེད་སྟངས་ལ་སྒྲིག་སྲོལ་གཏན་ཁེལ་བྱེད་ཡོད།
སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་དེ་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་བསམ་པའི་རླབས་རྒྱུན་གཙོ་རྒྱུག་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ནི་དེའི་དཔལ་འབྱོར་གྲུབ་འབྲས་ལ་ཐུག་ཡོད། དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་ཁབ་ནི་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་དེའི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། བཟོ་ལས་གསར་བརྗེ་དང་འཛམ་གླིང་ཆེས་ཆེ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བ་ཡིས། ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ཚོར་ལད་མོ་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པར་བཏང་བ་རེད་ལ། ཡོ་རོབ་གླིང་གི་གསར་བརྗེའི་འཕེལ་རིམ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་མོ་ཐེབས་ཡོད། འཕེལ་རིམ་དེའི་མཇུག་འབྲས་ནི་ཡོ་རོབ་གླིངཧྲིལ་བོར་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་རིམ་བཞིན་ཆགས་པ་རེད། ཐ་ན་ལམ་ལུགས་དེར་མཐའ་དཔྱོད་བྱེད་མཁན་མར་ཁེ་སིས་ཀྱང་དེའི་དཔལ་འབྱོར་གྲུབ་འབྲས་ཁས་ལེན་གྱི་ཡོད་པ་རེད། ཁོས་ལོ་བརྒྱ་མ་ལོན་པའི་གྲལ་རིམ་གྱི་དབང་སྒྱུར་ཁྲོད་དུ་གསར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་དེ་སྔོན་དུས་རབས་ཡོངས་ཀྱིས་གསར་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་བསྡོམས་འབོར་ལས་ཀྱང་འགོངས་ཡོད་ལ། རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པ་དང་། ཆབས་གཅིག་འཕྲུལ་འཁོར་བེད་སྤྱོད་པ། བཟོ་ལས་དང་ཞིང་ལས་སུ་རྫས་འགྱུར་བེད་སྤྱོད་པ། གྲུ་གཟིང་དང་ལྕགས་ལམ་ཤར་གཏོང་བྱེད་པ། སྐམ་ས་ཆེན་པོ་ཧྲིལ་པོ་གསར་སྦོལ་བཏང་བ་བཅས་ལས། སྔོན་མའི་དུས་རབས་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་མིའི་ནུས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་ཐུབ་བམ་ཅེས་བཤད་ཡོད་པ་རེད། གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་གྲུབ་འབྲས་དེ་དག་མེད་ན། རང་མོས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་ལ་ནུབ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་རུ་ཤུགས་རྐྱེན་འདི་འདྲ་ཆེན་པོ་ཐེབས་མི་སྲིད།
འོན་ཀྱང་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་ཆགས་པའི་གོ་རིམ་ནང་དུ་གྲུབ་འབྲས་གཉིས་བྱུང་བ་སྟེ། གཅིག་ནི་སྒྲིག་ལམ་དེའི་དཔལ་འབྱོར་རྨང་གཞི་ལས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་། བཟོ་པ་གྲལ་རིམ་དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པའི་དབང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལས་འགུལ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བ་རེད། དེ་དག་ལས་མར་ཁེ་སིའི་རིང་ལུགས་བྱུང་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་ཤོས་ཐེབས། གཉིས་པ། མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་བ་དང་ཆབས་ཅིག དེའི་ཤུགས་རྐྱེན་རིམ་བཞིན་འཛམ་གླིང་དུ་མཆེད་ནས་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འཕེལ་ཕྱོགས་ཆགས་པ་རེད། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་དུས་མཇུག་དང་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་དུས་འགོར་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་བ་དེ་ནི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྟངས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་སྐྱེད་བཏང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་དུས་སྟོད་དུ། མ་རྩ་རིང་ལུགས་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་ནས་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་ཕྱོགས་དང་ལྟ་གྲུབ་མ་ལག་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་རབ་དང་རིམ་པ་བྱུང་། མ་ཟད་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་དེས་སུའུ་ལེན་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་ཧྥ་ཤི་སིའི་རིང་ལུགས་བྱུང་དུ་བཅུག དུས་མཚུངས་སུ་སྲོལ་འབྱེད་རང་མོས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་བསམ་བློའི་རླབས་རྒྱུན་ལ་བསྒྱུར་བཅོས་མི་བྱེད་ཀ་མེད་བྱུང་བ་རེད། བསམ་བློ་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་སྟབས་ནུབ་གླིང་གཙོ་བྱེད་པའི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་ཁག་གི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་རྒུད་དུ་སོང་བ་རེད།
དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བར་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་དང་བཟོ་ལས་གསར་བརྗེ་གཏིང་ཟབ་ཏུ་སྤེལ་བ་དང་། དོ་དམ་རིག་པའི་ཤིང་རྟ་སྲོལ་འབྱེད་པ་པོ་ཧྲུའུ་མུའུ་ཕེ་ཐེས་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་གྱི་གཏོར་བཤིག་ཅེས་པའི་ནང་རྐྱེན་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་པ་དང་། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དབུལ་ཕོངས་ཅན་གྱི་བཟོ་བའི་གྲལ་རིམ་གང་མང་བྱུང་དུ་བཅུག་པ་དང་། ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཐོན་སྐྱེད་ལས་ཕྱོད་༼ཆོད༽རྒྱ་བསྐྱེད་ནས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་བཏང་བ་དེ་རེད། དེ་གཉིས་ཀས་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རྨང་གཞི་གཏོར་བཤིག་བཏང་བ་རེད།
གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་པ་དེས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་རྙིང་པ་(འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་སྐུ་དྲག་གྲལ་རིམ་བར་)བར་གྱི་འགལ་བ་ཁོ་ན་ཐག་བཅད་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་ཐོན་སྐྱེད་འབྲེལ་བ་གསར་པའི་འགལ་བ་བསླང་ཟིན། རང་མོས་ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་དབུལ་ཕྱུག་གི་ཁྱད་པར་ཇེ་ཆེ་རུ་བསྒྱུར་བ་དེ་རང་དབང་དང་། དམངས་གཙོ། འདྲ་མཉམ་བཅས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་གཉིས་མཉམ་དུ་གནས་ཐབས་མེད། དེ་བས་བཟོ་ལས་ཅན་དུ་འགྱུར་ཚུལ་ཇི་ཙམ་གོང་འཕེལ་བྱུང་བ་དང་། རང་མོས་ཚོང་ར་ཇི་ཙམ་རྒྱ་ཆེ་རུ་ཏུ་ཕྱིན་ན། འགལ་བ་འདི་དེ་ཙམ་གྱིས་འབུར་དུ་ཐོན་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དུས་འཁོར་རང་བཞིན་གྱི་འཕར་ཆག་ནང་འགལ་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་རྣོ་ངར་ཆེ་རུ་འགྲོ་བ་དང་། ཉམས་ཉེན་དེ་མངོན་གསལ་ཡིན་ངེས། རང་མོས་ཚོང་རའི་འགྲན་རྩོད་དང་བཟོ་ལས་ཅན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་གཞན་ཞིག་ནི་ཐོན་སྐྱེད་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱུང་བ་དེ་རེད། རང་མོས་འགྲན་རྩོད་ཀྱིས་ལེགས་རྒྱལ་ཞན་ཕམ་བྱུང་བའི་དབང་གིས། རྒྱུ་ནོར་དེ་ལས་ཅན་ཉུང་ཤས་ཀྱི་ལག་དུ་གཅིག་སྡུད་བྱུང་བ་དང་། བཟོ་གྲྭ་བར་གྱི་འགྲན་རྩོད་ཀྱིས་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་མཁན་གྱི་ལག་རྩལ་དང་དོ་དམ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ལེགས་བཅོས་བྱས་པས། ལས་ཆོད་སྔར་ལས་མཐོ་ཞིང་ཐོན་ཁུངས་སྔར་ལས་གཅིག་སྡུད་ཡིན་པའི་ཐོན་སྐྱེད་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་རིགས་ཀྱིས་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་དུས་མཇུག་ཏུ་རིམ་བཞིན་རང་མོས་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་རྣམ་པའི་ཚབ་བྱས་ཡོད། དེ་ཡིས་སྔར་ལས་ལྡབ་འགྱུར་གྱི་ཆེ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་སློང་ཡོད།
སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ལས་བྱུང་བའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགལ་བ་དང་དེའི་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཚུལ་དེར་མར་ཁེ་སིས་ཚོང་ར་གསར་པ་འཕྲོག་ལེན་མི་བྱེད་པར། ད་ཡོད་ཚོང་ར་ལ་མགོ་རྟིང་སློག་པ་ལྟར་བེད་སྤྱད་ནས་ཉམས་ཉེན་སེལ་ཐབས་བྱས་ཅེས་མ་འོངས་ལུང་བསྟན་གནང་ཡོད། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་དུས་མཇུག་ཏུ་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱིས་འགལ་བ་དེ་ཐག་གཅོད་བྱེད་སྟངས་ལ་གཙོ་བོ་རིགས་གཉིས་ཡོད་དེ། སྔ་མ་དེ་དཔལ་འབྱོར་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་བྱུང་བ་དང་། ཕྱི་མ་དེས་ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མྱུ་གུ་འབུས་པ་རེད། དེ་གཉིས་ཀས་རང་མོས་ཚོང་རའི་སྒྲིག་སྲོལ་གྱི་རྫོགས་མཐའ་རུ་སྣེ་ཁྲིད་པར་མ་ཟད། རང་མོས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱང་ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་འགྱུར་འགོ་ཚུགས་སུ་བཅུག་པ་རེད།
དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་དུས་མཇུག་ནས་བཟུང་། ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ཉམས་ཉེན་ཐག་གཅོད་བྱེད་པའི་བྱེད་ཐབས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་རིམ་བཞིན་ཡོ་རོབ་གླིང་བྱང་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཉུང་ཤས་ལས་ཐོན་པ་རེད། ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་ནི་ཚོང་རའི་སྒྲིག་སྲོལ་རྙིང་པའི་འོག་གི་སྤྱི་ཚོགས་གྲལ་རིམ་གྱི་འགལ་བ་ཞི་ལྷོད་དུ་གཏོང་བ་དང་། ངལ་རྩོལ་པ་དང་མ་རྩ་ཅན་གྱི་ཁེ་ཕན་མཐུན་སྦྱོར། ཉམས་ཉེན་ལས་ཐར་བ། དཔལ་འབྱོར་གོང་དུ་འཕེལ་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་བཅས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་གསར་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གྱི་མི་རིགས་རྒྱལ་ཁབ་གསར་འཛུགས་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་ཆབ་སྲིད་སྤྱི་མཐུན་ཅན་དུ་གཏོང་བའིི་མཇུག་འབྲས་ཡིན། སྤྱི་མཐུན་སྒྲིག་སྲོལ་ནི་འབྱོར་ལྡན་གྲལ་རིམ་གྱིས་དམངས་གཙོ་དང་། འདྲ་མཉམ། རང་དབང་བཅས་བརྩོན་ལེན་བྱེད་པ་དང་ཁྱད་དབང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། དེས་རང་དབང་དམངས་གཙོ་དེ་མང་ཚོགས་དམངས་གཙོའི་བར་བརྒལ་ཡོང་བ་ལྡོག་མེད་ཡིན་པས། བཟོ་པའི་གྲལ་རིམ་ལ་འདེམས་བསྐོའི་དབང་ཆ་ཐོབ་པ་དེ་བས་ལུགས་མཐུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རེད། བཟོ་པ་གྲལ་རིམ་ལ་རིམ་བཞིན་འདེམས་བསྐོའི་དབང་ཆ་ཐོབ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གནོན་ཤུགས་ཇེ་ལྗིད་དུ་ཕྱིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཚོང་རའི་རང་དབང་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་བའི་ལག་ལེན་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གྲུབ་ཚུལ་གསར་པ་དང་མི་མཐུན་པས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཐེ་གཏོགས་དང་ཕན་བདེ་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་པ་བརྒྱུད། དཔལ་འབྱོར་ཐོག་ནས་བཟོ་པ་གྲལ་རིམ་ལ་སེམས་གསོ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་བློ་དཀར་བ་དང་། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་བར་ཐག་རིང་དུ་བཏང་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཟོ་བ་འདུལ་བའི་བྱེད་ཐབས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར། དུས་མཚུངས་སུ། རྒྱལ་ཁབ་ཐེ་གཏོགས་བརྒྱུད་ནས་བཟོ་བའི་མཛད་སྤྱོད་ནུས་པ་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་དང་དེས་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་བོའི་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གསོན་ཤུགས་རྒྱས་པར་སྐུལ་མ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། ཕན་བདེ་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་བྱེད་ཕྱོགས་དེ་བཟོ་ལས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ལས་བྱུང་བའི་འཕྲུལ་འཁོར་ཆེན་པོའི་ཐོན་སྐྱེད་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ཚད་མཐོའི་གཅིག་སྡུད། དཔལ་འབྱོར་སྒེར་སྡེམ་གྱི་གནས་སུ་གྱར་བ་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འོག་ནས་དེ་བས་གལ་ཆེན་ཡིན། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པ་དེས་རང་མོས་ཚོང་རྭ་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་རུ་བཅུག་པ་མ་ཟད། གསེར་གྱི་མ་གནས་ལ་བསླད་སྐྱོན་ཕོག་པ་རེད། མ་གནས་ཀྱིས་སྲིད་གཞུང་གི་ནོར་སྲིད་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་བར་ཚོད་འཛིན་བྱས་ཡོད་ལ། དཔལ་འབྱོར་འཕར་བའི་མྱུར་ཚད་ཀྱི་རྗེས་ཟིན་ཐུབ་ཀྱི་མེད། གཞན་ཡང་མ་རྩ་དང་ངལ་རྩོལ་གཉིས་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་དོ་མཉམ་ཡོང་བར་འགན་ལེན་བྱེད་ཆེད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ད་དུང་རྒྱལ་ནང་གི་ཚོང་ར་སྲུང་སྐྱོང་དང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཚོང་ར་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་དགོས་པ་རེད། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཚོང་རར་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ནུས་ལྡན་ཆེ་ཤོས་ནི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་གཏན་ཁེལ་བྱེད་པ་དེ་རེད། དབྱིན་ཇིའི་མི་སེར་སྤེལ་བའི་རིང་ལུགས་པ་རོ་ཏེ་སི་(Rhodes)གྱིས་ཐ་ན་གལ་ཏེ་ནང་འཁྲུག་མི་ཡོང་བ་བྱེད་བསམས་ན། ངེས་པར་དུ་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་སུ་འགྱུར་དགོས་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱས་ན། དཔལ་འབྱོར་མི་རིགས་རིང་ལུགས་དེ་ནི་ལུགས་མཐུན་གྱི་གདམ་ག་ཞིག་ཀྱང་རེད། དེའི་ངན་འབྲས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲིག་ལམ་ལ་བསྒྱུར་བཀོད་དང་གཏོར་བཤིག་བྱས་ཡོད་ལ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲིག་ལམ་ཡང་གཏོར་བཤིག་ཐེབས་ཡོད་པ་རེད།
བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་དབང་ཚོང་རར་གཏོར་བཤིག་བཏང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་དོ་མཉམ་ལ་གཏོར་བཤིག་བཏང་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་བཟོ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འགྲན་རྩོད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ལ་གཉའ་གནོན་དང་བཤུ་གཞོག་ཇེ་དྲག་ཏུ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱིས་ཁྲོམ་ར་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་བའི་དབང་གིས། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་བར་མཐུན་ཐབས་བྲལ་བའི་འགལ་བ་དང་གདོང་གཏུག་བྱུང་ནས་མཐར་འཛམ་གླིང་དམག་འཁྲུག་ཆེན་པོ་ལངས་པ་དང་། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་གཙོ་བྱེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་བྱུང་བ། མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་གྱི་གཉའ་གནོན་ལ་ངོ་རྒོལ་གྱི་ལས་འགུལ་རབ་དང་རིམ་པ་བྱུང་དུ་བཅུག་པ་དང་། མཐར་འཛམ་གླིང་སོ་སོའི་མི་རིགས་གང་དེ་རང་བཙན་ལས་འགུལ་སྤེལ་བར་ཆ་རྐྱེན་སྐྲུན་ཡོད།
སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་དེས། གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་པའི་རླབས་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་འདོན་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། དཔེར་ན་སྐབས་དེར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེས་ཆེ་བ་ལྡན་པའི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་བསམ་པའི་རླབས་རྒྱུན་ནི་པུར་ཧྲི་ཝེ་ཁེ་རིང་ལུགས་དང་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་གཉིས་ཡིན། དེ་གཉིས་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གདམ་གའི་གཡས་གཡོན་རུ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་རྐྱེན་གྱིས། མར་ཁེ་སིའི་རིང་ལུགས་ལ་ཨུ་རུ་སུ་ནས་ཐོག་མར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པར་མ་ཟད། གསར་བརྗེའི་པུར་ཧྲི་ཝེ་ཁེས་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་གསར་བརྗེ་དེ་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་སུའུ་ཝེ་ཨེད་མནའ་འབྲེལ་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་ཀྱིས་དབྱི་ཐ་ལི་དང་། འཇར་མན། ཉི་ཧོང་བཅས་ནས་སྲིད་དབང་ཐོབ་པ་རེད། དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་མེ་རི་ཀ ཧྥ་རན་སི་གསུམ་པོ་ནི་སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་གཏིང་ཟབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ལེགས་བཅོས་བྱས་པའི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགལ་བ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།
(ལེགས་བཅོས་བྱས་པའི་)གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁ་ཚང་མ་ཉམས་ཉེན་དང་འཕྲད་ཡོད། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པོ་ལས་པུར་ཧྲི་ཝེ་ཁེའི་གསར་བརྗེ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་དུ་བཅུག་པ་རེད། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ལོ་རབས་ཉི་ཤུ་ནང་། སྲོལ་འབྱེད་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ནི་ཉམས་རྒུད་ཆེན་པོའི་ཁྲོད་དུ་སྣུམ་ཟད་སྒྲོན་མེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། ཉམས་རྒུད་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་ཉམས་ཉེན་གྱིས་ཧྥ་ཤི་སིའི་རིང་ལུགས་ལ་འཇར་མན་དང་དབྱི་ཊ་ལི་ནས་སྲིད་དབང་ཐོབ་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་མེ་རི་ཀར་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་བསྒྱུར་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཡོད་པ་དང་། ཧྥ་ཤི་སིའི་རིང་ལུགས་དང་། སུའུ་ལེན་གྱི་རྣམ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས། དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་མེ་རི་ཀ་བཅས་ཀྱི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་དེ་ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་བསྒྱུར་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད་པ་རེད།
ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བསམ་པའི་རླབས་རྒྱུན་གསར་པས་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་ལམ་རྙིང་པར་བསྒྱུར་བཀོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་མཉམ་འགུལ་བྱེད་སྟངས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་གལ་ཆེན་བྱུང་བ་རེད། ཧྥ་ཤི་སིའི་རིང་ལུགས་ཀྱིས་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཐལ་ཆེ་བའི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་འཛམ་གླིང་ལ་བསྐྱར་དུ་ཆ་བགོས་ཏེ་ཧྥ་ཤི་སིའི་གཙོ་ཁྲིད་འོག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་ལམ་འཛུགས་གཉེར་བྱེད་དགོས་པར་འདོད་པ་དང་། གསར་བརྗེའི་པུར་ཧྲི་ཝེ་ཁེས་འཛམ་གླིང་ལ་གསར་བརྗེའི་ལམ་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཆར་གཞི་ཅན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་མིག་དཔེ་སྟོན་ཡོད། སྔོན་ཆད་རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་ཕན་ཚུན་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དེ། ཕལ་ཆེར་དཔལ་འབྱོར་ཐོག་ནས་རང་མོས་ཉོ་ཚོང་(གསེར་གྱི་མ་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་ཧེ་བག་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་པ་)འོག་གི་དཔལ་འབྱོར་འགྲོ་འོང་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བ་དོ་མཉམ་ཡོང་བ་རྩ་དོན་བཟུང་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁོར་ཡུག་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་པར་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ན་ཕོ་ལུན་དམག་འཁྲུག་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས། ཡོ་རོབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་བར་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་དམག་འཁྲུག་ཆེན་པོ་མེད་ཅིང་། གཙོ་བོ་ཆ་ཤས་ཙམ་དང་། དུས་ཐུང་(གཟའ་འཁོར་གསུམ་ལས་མི་བརྒལ་བ་)དམག་འཁྲུག་ཡིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་དུས་སྐབས་འདིའི་རིང་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་ཧ་ལམ་སྡང་དགྲ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་རང་རྒྱལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་ཕན་བདེ་འགན་སྲུང་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཟིང་ཆ་ཆེན་པོ་དང་གདོང་གཏུག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། སྣང་ཚུལ་འདི་རིགས་ཐལ་དྲགས་སུ་ཕྱིན་པས་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་བསླངས་པ་རེད། ངོ་བོའི་ཐོག་ནས་བཤད་ན། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བསམ་པའི་རླབས་རྒྱུན་མི་འདྲ་བ་གསུམ་གྱིས་འགྲན་རྩོད་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་རེད། འགྲན་རྩོད་དེ་མཇུག་མཐར། རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་མཁན་ནི་སུའུ་ལེན་དང་ཨ་རི་སོགས་ཡིན་པར། སུའུ་ལེན་རྣམ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་ལེགས་བཅོས་བྱས་པའི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱིས་རྗེས་ལུས་དང་ཀླ་ཀློའི་ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ་མཇུག་འགྲིལ་བ་རེད།
གསུམ། གཙོ་རྒྱུག་གི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་གཉིས་དང་དེའི་འཇམ་འཐབ་གྱི་སྒྲིག་ལམ།
འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་མཇུག་བསྒྲིལ་བ་དེས་དམག་འཁྲུག་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་གསར་པ་འགོ་ཚུགས་པ་མཚོན། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་ནི་ཨ་རི་དང་སུའུ་ལེན་གཉིས་སྟེ་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་སྲོལ་མི་འདྲ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་ཧྥ་ཤི་སི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བས་ཕྱིར། རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་བློར་བརྟེན་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་ལམ་བཟོས་པ་རེད། 1943ལོར་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ལུའོ་སི་ཧྥུ་ཡིས་ཚགས་པར་སྟེང་ལ་ཨ་རིའི་དམག་འཁྲུག་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་གྱི་འདོད་ཚུལ་རྒྱས་བཤད་བྱས་ཡོད། སུའུ་ལེན་གྱི་ཆབ་སྲིད་མངའ་བདག་སི་ཏ་ལིན་གྱིས་ཧ་ལམ་ལོ་གཅིག་ཕྱིན་རྗེས་སུའུ་ལེན་གྱིས་འཛམ་གླིང་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་ལམ་ལ་འཛིན་པའི་འདོད་ཚུལ་ཡང་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད། སི་ཏ་ལིན་གྱིས་དམག་འཁྲུག་འདི་སྔོན་ཆད་དང་མི་འདྲ་བ་རེད། ཕྱོགས་གང་ཞིག་གིས་མངའ་ཁོངས་ས་ཆ་ཞིག་བཙན་བཟུང་བྱས་ན་ས་ཁུལ་དེར་རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་གི་རེད་ཞེས་བཤད། ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་དམག་འཁྲུག་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་ལམ་ལ་ཐུན་མོང་གི་འདོད་ཚུལ་བཏོན་པ་ནི། དམག་འཁྲུག་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་རང་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའི་ས་ཁུལ་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། དེའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ཕན་ཚུན་མཉམ་ལས་བྱེད་ཆོག་པ་བཏོན་ཡོད། བཀོད་སྒྲིག་འདིའི་རིགས་མཇུག་མཐར་ཡ་ཨར་ཐ་གྲོས་ཚོགས་སྟེང་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་རོ་སི་ཧྥུ་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་དམག་འཁྲུག་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་ཀྱི་གནས་བབ་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་ནས། འཛམ་གླིང་ཆབ་སྲིད་ཐད་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་དེར་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་རེད། ཐོག་མར་ཨ་རི་དང་སུའུ་ལེན་ཕན་ཚུན་མཉམ་ལས་བྱས་ཏེ་འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་སྲུང་འཛིན་བྱས་པ་དེ། མི་འགྱངས་བར་དམག་སྒར་གཉིས་བར་གྱི་འཇམ་འཐབ་དམག་འཁྲུག་ཏུ་གྱུར་བ་རེད། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལམ་ལུགས་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ནས་ཁ་བྲལ་གྱི་སྒྲིག་ལམ་མངོན་མོད། འོན་ཀྱང་ཕྱོགས་གཉིས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ཕལ་ཆེར་སོ་སོའི་རང་སྟོབས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་བཙན་འཛིན་མི་བྱེད་པ་དང་། ཕན་ཚུན་འགྲན་རྩོད་བྱེད་པའི་སྒྲིག་སྲོལ་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
ཨ་རིའི་འགོ་ཁྲིད་འོག་གི་འཛམ་གླིང་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ནི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ཞིག་རེད། སྒྲིག་ལམ་འདི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་བྱིངས་བཀོད་སྒྲིག་ཅན་གྱི་ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཅིག་ཡིན། ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་ལམ་ལུགས་ནི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོན་དངོས་ཡིན་མོད། གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་བསམ་བློ་འདིས་རྒྱལ་ཁབ་ནི་རང་མོས་ཚོང་རའི་ལྟ་སྐྱོང་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆས་སྒེར་ལ་དབང་བའི་རྩ་དོན་དེ་སྲིད་ཁྲིམས་ཀྱི་སྲོག་ཤིང་ལ་བརྩིས་ཡོད། ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་སྲིད་སྐྱོང་གི་མི་འདང་སར་ཁ་གསབ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཐེ་གཏོགས་བྱས་ཏེ་རང་མོས་ཚོང་རས་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཁྱད་གསོད་བྱས་ཡོད། དེ་ལྟར། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཕན་བདེ་ལམ་ལུགས་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས། སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚོང་རར་ཤུགས་རྐྱེན་བཞན་ནས་དོ་དམ་མམ་འཆར་བཀོད་ཡོད་པའི་ཚོང་ར་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་རེད། དམག་འཁྲུག་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས། ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ལ་སྔར་མེད་ཀྱི་དབང་གྲགས་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཁྲིམས་གཙོའི་སྲིད་ལུགས་དང་དབང་གསུམ་དོ་མཉམ་གྱི་ནང་རྐྱེན་སོར་བཞག་བྱས་ཕྱིར། སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཆ་ནས་བཤད་ན། དམག་ཆེན་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗས་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་དག་གི་གཙོ་རྒྱུག་གི་ཆབ་སྲིད་ལངས་ཕྱོགས་ནི་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་སྲིད་དབང་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་ཀ་གཏད་དུ་ལངས་བ་དེ་རེད། དེ་དུས་སུ། ཨ་རིས་བསྟུད་མར་སྲིད་དོན་གསར་འི་ཇུས་གཞི་བཏོན་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་རྒྱུན་མཐུད་དང་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་ལ། མའེ་ཁ་ཞི་རིང་ལུགས་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་ནང་གི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་ཕྱོགས་པའི་ཆབ་སྲིད་སྟོབས་ཤུགས་་ལྒོག་བཅོམ་བྱས་ཡོད། ཡོ་རོབ་ནུབ་མ་དང་འཇར་པན་གཉིས་ནི་ཨ་རིའི་རོགས་སྐྱོར་དང་དམག་དོན་བཙན་བཟུང་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་བསྒྱུར་བཀོད་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བར་མ་ཟད། རྒྱལ་ནང་གི་གུང་རྒོལ་དང་འབྱོར་མེད་གྲལ་རིམ་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་ལྡན་པའི་སྲིད་དབང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་དམིགས་འབེན་ཡང་མངོན་འགྱུར་བྱུང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་དམག་འཁྲུག་གི་རྗེས་སུ། མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་སྲོལ་གསར་པ་ཞིག་སྟེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྡན་པའི་ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་ལམ་ལུགས་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཟིན།
རྒྱལ་སྤྱིའི་རིམ་པའི་དཔལ་འབྱོར་ཆ་ནས། ཨ་རིས་ནུབ་ཕྱོགས་འཛམ་གླིང་ལ་མཉམ་འགུལ་གྱི་འགྲོ་འོང་བྱེད་སྟངས་གསར་པ་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཡོད། དཔལ་འབྱོར་ཐོག་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་ཨ་རིས་བཙུགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་གསར་པ་དང་ལེན་བྱེད་ཡོད་ཅིང་། དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་དེ་རིགས་ནི་ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པའི་ཚོང་རའི་སྒྲིག་སྲོལ་དེ་ཉིད་རྒྱལ་སྤྱི་ལ་དར་སྤེལ་བཏང་བ་ཡིན། ལམ་ལུགས་དེས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་ཚོང་ར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་སྲོལ་བརྩི་དགོས་པས་རེ་བ་བཏོན་ཡོད་ཕྱིར། མི་རིགས་རྒྱལ་ཁབ་རབ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་འགྲན་རྩོད་ཞི་ཡོད་པར་མ་ཟད། མི་རིགས་རྒྱལ་ཁབ་བར་ལ་དྲག་རྒོལ་ཞི་བའི་ཆབ་སྲིད་ཁོར་ཡུག་བསྐྲུན་ཅི་ཐུབ་བྱེད་ཡོད། ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོར་རང་མགོན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་གོ་སྐལ་སྤྲད་ཡོད་པ་དང་། མི་དམངས་ལ་ཕན་བདེའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱིས་བསྐྱངས་ཡོད་པས་རྒྱལ་ནང་གི་འགལ་བ་སེལ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་རོགས་སྐྱོར་ལ་བསྟེན་ནས་རྒྱལ་ནང་གི་འགལ་བ་ཞི་བར་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད། རྒྱལ་ནང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་རྒྱལ་ནང་གི་ཕན་བདེར་འགན་སྲུང་བྱེད་པའི་གྲུབ་ཆ་ཤོང་བ་ཡིན་པས། འབྲེལ་ཡོད་དཔལ་འབྱོར་མཁས་པ་ཞིག་གིས་སྒྲིག་སྲོལ་འདི་ནི་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འོས་མེད་མཐུན་ཐབས་ཤིག་རེད་ཅེས་ཤོད་ཡོད།
རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས། ནུབ་ཕྱོགས་དཔུང་སྒར་དུ་ཨ་རིའི་འགོ་ཁྲིད་འོག་གི་ཆབ་སྲིད་དང་དམག་དོན་མནའ་འབྲེལ་ཆགས་པ་དང་། བཙན་ཤེད་དྲག་ཆས་སྤྲས་ཏེ་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་ལམ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དུས་སྐབས་དེར་ནུབ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་རུ་མནའ་འབྲེལ་གྱི་འབྲེལ་བར་བརྟེན་ནས་དཔུང་སྒར་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་མངའ་འོག་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ལ་ཞི་བར་བརྩོན་ནས། ཡང་བསྐྱར་ཆབ་སྲིད་དང་དམག་དོན་ཐད་ཀྱི་འགལ་བ་མི་ཡོང་བའི་སྔོན་འགོག་བྱེད་པ་དང་བསྟུན། འབྲེལ་ཡོད་རྒྱལ་ཁབ་ལ་སུའུ་ལེན་སྒྲིག་སྲོལ་གྱི་བསླད་སྐྱོན་དང་སིམ་འཛུལ་མི་ཡོང་སྔོན་འགོག་བྱས་ཡོད། ཨ་རིས་འཇམ་འཐབ་བསླངས་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་སུའུ་ལེན་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་གྱིས་ནུབ་ཕྱོགས་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་རྒྱ་སྐྱེད་དང་སིམ་འཛུལ་བྱེད་པར་བཀག་འགོག་བྱས་ནས། མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ལ་སུའུ་ལེན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་སྒྲིག་སྲོལ་གྱི་བསླད་སྐྱོན་མི་ཕོག་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། 1947ལོའི་ཟླ་གསུམ་པར་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཏུའུ་ལུའུ་མོན་གྱིས་འཇམ་འཐབ་ཀྱི་བསྒྲགས་གཏམ་དུ་བརྩི་པའི་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་ཞི་ལ་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཐུར་ཁེའི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ལ་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པའི་སྐོར་གྱི་བློ་འདྲིའི་ཡི་གེ་ལས་འཇམ་འཐབ་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་ཡིན། བློ་འདྲི་ཡི་གེའི་ནང་འཁོད་པ་ལྟར་ན། སྐབས་དེའི་འཛམ་གླིང་ལ་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྟངས་རིགས་གཉིས་ཀྱི་གདམ་གསེས་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ཨ་རིའི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་ཨ་རི་དང་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ཚང་མས་སྒེར་གཅོད་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་བྱེད་སྟངས་ལ་གཞོལ་ཐུབ་རྒྱུ་བྱེད་པ་དེ་རེད། དམིགས་ཡུལ་དེའི་ཆེད་དུ། ཨ་རིས་ནུབ་གླིང་གཙོས་འཛམ་གླིང་གང་ས་གང་དུ་ཆབ་སྲིད་དང་དམག་དོན་གྱི་མནའ་འབྲེལ་རབ་དང་རིམ་པ་རྩ་འཛུགས་བྱས་པ་རེད།
དམག་འཁྲུག་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས་ཨ་རི་གཙོས་པའི་མ་རྩའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་ལམ་གྱི་ཀ་རྟེན་ནི་གསུམ་པོ་ནི། ཕན་བདེའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་དེའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཐེ་ཇུས་བྱས་པའི་ཁྲོམ་ར་དང་། ཨ་རིས་གཙོ་མཛད་པའི་ཕྱོགས་མང་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་འབྲེལ་བ། དེ་དུང་ཨ་རིས་གཙོ་མཛད་པའི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་དཔུང་སྒར་གྱི་དམག་དོན་མནའ་འབྲེལ་བཅས་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན། དེ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་དབྱིན་ཇིས་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་ལམ་་སྐྱོང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་བཞི་སྟེ། དབང་ཆ་དོ་མཉམ་དང་། གསེར་གྱི་མ་གནས། རང་བདག་ཚོང་ར། གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བཅས་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲ།
དམག་འཁྲུག་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔུང་སྒར་ནང་། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་གཞི་ཕལ་ཆེར་སུའུ་ལེན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་ལད་མོད་བྱེད་པ་རྐྱང་རྐྱང་ཡིན། རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་སྡེ་ཚན་ལ་སྒེར་གྱི་གྲུབ་ཆ་མེད་པས། རྩ་བའི་ཆ་ནས་བཤད་ན་དཔལ་འབྱོར་རྒྱུ་ཆ་དང་ཐོན་རྫེས་ཡོད་དོ་ཅོག་དམངས་ཡོངས་དང་ཐུན་མོང་ལ་དབང་བ་ཡིན། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་བགོ་བཤའ་རྒྱག་རྒྱུ་དང་། ཐ་ན་ཐོན་རྫས་ཐོན་སྐྱེད་དང་བརྗེ་རེས་བྱེད་པར་འཆར་གཞི་ནན་མོ་ཡོད་ཅིང་། ཐོན་རྫས་བགོ་བཤའ་རྒྱག་སྟངས་ཡང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཐག་གཅོད་དགོས། ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་བཤད་ན། སུའུ་ཝེ་ཨེད་ཚོགས་ཁག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མ་ཐོན་སྐྱེད་གོ་རིམ་དང་ཐོན་རྫས་བགོ་བཤའ་གཅིག་སྡུད་དང་གཅིག་གྱུར་ཚད་མཐོན་པོ་ཡིན་ལ། བསམ་བློ་ཆ་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་རྣམས་དང་བསམ་བློ་དག་གཙང་སེལ་བྱས་ཡོད།
སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔུང་སྒར་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་བགོས་ནི་གཙོ་བོ་སུའུ་ལེན་གྱིས་གཏན་ཁེལ་བྱུང་བའི་ལས་བགོས་བྱེད་སྟངས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔུང་སྒར་བར་གྱི་ཉོ་ཚོང་འབྲེལ་བ་དང་ངོ་བོའི་ཆ་ནས་མི་འདྲ་བ་རེད། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔུང་སྒར་དེའི་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་ལམ་ནི། སུའུ་ལེན་གྱིས་གཞན་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་སྔར་ཡོད་གུང་ཁྲན་ཆོགས་ཁག་དང་ཡོ་རོབ་གླིང་ཤར་མའི་མི་རིགས་རིག་གནས་སྲོལ་རྒྱུན་གཅིག་ཡིན་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོད་འཛིན་བྱས་པ་རེད། རང་བཙན་རང་བདག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཉུང་ཤས་ལས་གཞན། དཔུང་སྒར་མངའ་འོག་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ལ་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། ཕྱི་འབྲེལ་བཅས་ཀྱི་ཐད་ལ་རང་བདག་གི་དབང་ཆ་ཆེན་པོ་སྤྲད་མེད་པ་དང་། སུའུ་ལེན་གྱིས་ཐ་ན་ཡོ་རོབ་གླིང་ཤར་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཚད་ཡོད་ཀྱི་བདག་དབང་ཟེར་སྲོལ་བཏོན་པ་རེད། སུའུ་ལེན་གྱི་དབང་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དེར་གཟོད་ཐབས་མེད་ཕྱིར། མངའ་འོག་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་དཔུང་སྒར་འདི་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་རེད། སུའུ་ལེན་གྱི་དཔུང་སྒར་ནང་ཁུལ་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔུང་སྒར་ནང་ཁུལ་དང་མི་འདྲ་བར། རྗེས་མ་དེའི་ཁྲོད་དུ་མནའ་འབྲེལ་དང་ཁ་བྲལ་བ་ཧ་ཅང་ཉུང་ཞིང་། ངོ་བོའི་ཆ་ནས་བཤད་ན། དེ་དུས་སུ་སུའུ་ལེན་གྱི་དཔུང་སྒར་ལ་ནན་སི་ལ་ཧྥུ་དང་རྒྱ་ནག་སོགས་ཡོད།
དམག་འཁྲུག་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས། དཔུང་སྒར་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱོགས་གཉིས་སོ་སོའི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་སྲོལ་ལ་མིག་དཔེ་བཙུགས་ཡོད། དཔུང་སྒར་གཉིས་བར་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བཤད་ན་དཔལ་འབྱོར་སྤེལ་རེས་བྱས་མེད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་ཆབ་སྲིད་དམ་དྲིལ་བསྒྲགས་ཐོག་ཕ་རོལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་གནས་སུ་གྱར་བ་དང་། ཉིང་རྡུལ་ནུས་པར་བརྟེན་ནས་དམག་དོིན་སྟོབས་ཤུགས་ཐོག་དོ་མཉམ་ཡོང་བ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པ་དང་དྲུག་ཅུ་པར་ཧང་ག་རི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཅེ་ཁེ་སི་ལོ་ཧྥ་ཁེའི་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ལ་སུའུ་ལེན་གྱིས་དམག་དོན་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པ་རེད། འདི་ལྟ་བུ་དཔུང་སྒར་མངའ་ཁོངས་ནང་ཕན་ཚུན་བར་ལ་དྲག་སྤྱོད་བྱུང་བ་ནི་རྒྱུན་ལྡན་ཡིན་པ་འདྲ། སུའུ་ལེན་གྱི་དབང་གྲགས་རྒྱ་བསྐྱེད་འདོད་པའི་ཕྱིར། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དཔུང་སྒར་ནང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་རྒྱུན་པར་སུའུ་ལེན་མནའ་འབྲེལ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྣང་ཚུལ་གང་མང་བྱུང་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མ་རྩ་རིང་ལུགས་དཔུང་སྒར་ནང་དཔལ་འབྱོར་དར་རྒྱས་དང་ཆབ་སྲིད་རང་དབང་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སུའུ་ཝེ་ཨེད་ཚོགས་ཁག་ནང་ཁུལ་དུ་ཞི་རྒོལ་ཀྱི་ཇུས་གཞི་འཐེན་པ་དང་། དེ་མིན་ཨ་མེ་རི་ཀ་དང་སུའུ་ལེན་གྱི་ཚོགས་ཁག་ཚང་མས་རང་རང་སོ་སོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཁྱབ་ཁོངས་ཕུད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བར་གནས་ས་ཁུལ་ཟེར་བ་དང་། མཚམས་ལན་རེརམཤུགས་རྐྱེན་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་བའི་ཁྲོད་དུ། ཐ་ན་བར་གནས་ས་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་ཁུལ་ལ་ཡང་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
དམག་འཁྲུག་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས་སུ་འཛམ་གླིང་གང་ས་གང་དུ་བྱུང་བའི་མི་རིགས་བཅིངས་འགྲོལ་ལས་འགུལ་དེ་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་ལྷོ་མེ་གླིང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་རང་བཙན་ལས་འགུལ་དང་མི་འདྲ། དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་དུས་སྟོད་དུ་ལྷོ་མེ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོ་ནས་མི་རིགས་རང་བཙན་ལས་འགུལ་སྤེལ་བ་རེད། རང་བཙན་ལས་འགུལ་དེ་རིགས་ནི་ཨ་མེ་རི་ཀ་དེ་ཉིད་དབྱིན་ཇིའི་མངའ་འོག་ནས་རང་བཙན་ཐོབ་པ་དང་འདྲ་བར་ཁ་བྲལ་གྱི་ལས་འགུལ་ལ་གཏོགས། རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཚོའི་རང་བཙན་གྱི་ལས་འགུལ་ལ་ཆ་བཞག་ན། ཡོ་རོབ་གླིངགི་མི་རྒྱུད་དཀར་པོའི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ཚོའི་ཨ་མའི་འཚོ་བ་ལས་ཐར་ཐབས་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་རེད། འོན་ཀྱང་མི་འདྲ་ས་ནི་དམག་ཆེན་གཉིས་པ་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས་ཀྱི་མི་རིགས་བཅིངས་འགྲོལ་ལས་འགུལ་ནི་ས་གནས་དེ་གའི་གཉའ་གནོན་མྱོང་མཁན་མི་རིགས་ཀྱིས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་སེར་སྤེལ་བའི་དབང་སྒྱུར་པ་ལས་ཐར་ཐབས་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་རེད། མི་རིགས་བཅིངས་འགྲོལ་ལས་འགུལ་དེ་ནི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་མི་རིགས་ཀྱིས་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་ཆབ་སྲིད་འགྲོ་ལུགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ངོ་ལོག་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་རེད་ཅེས་བཤད་ཆོག དེར་བརྟེན། དམག་འཁྲུག་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས་ཀྱི་མི་སེར་སྤེལ་བའི་རིང་ལུགས་དེ་གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལྟ་གྲུབ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་པོ་ཡོད། གུ་ཡངས་རིང་ལུགས་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་མི་སེར་སྤེལ་བ་དང་བསྟུན་ནས་འཛམ་གླིང་གསུམ་པ་སྟེ་མ་རྩ་རིང་ལུགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དཔུང་སྒར་གཉིས་གང་རུང་ལ་མ་གཏོགས་པར་བར་འདུག་བྱེད་པའི་པའི་ཆབ་སྲིད་ཕུང་བོ་དག་ལ་ཁྱབ། འཛམ་གླིང་གསུམ་པས་སློབ་སྦྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་གཉའ་གནོན་འོག་གི་འདྲ་མཉམ་དང་རང་དབང་དེ་ཐུན་མོང་གི་འདྲ་མཉམ་དང་རང་དབང་དུ་བསྒྱུར་ཡོད། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དེང་རབས་རང་བཞིན་ལ་ལད་མོ་བྱས་མཐར་མི་རིགས་རང་བཙན་དང་དཔལ་དབྱོར་ས་འཕེལ་རྒྱས་ཐོབ་ཡོད། དམག་འཁྲུག་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས། འཛམ་གླིང་གསུམ་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དག་གིས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་གཉའ་གནོན་དང་། བཤུ་གཞོག་ལ་ངོ་རྒོལ་འོས་ལངས་བསླངས་པ་རེད།
མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་དག་དམག་འཁྲུག་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས་ཉམས་རྒུད་དུ་སོང་བ་དང་། འཇམ་འཐབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་ལམ་དེས་མི་རིགས་བཅིངས་འགྲོལ་ལས་འགུལ་ལ་ཆ་རྐྱེན་དང་ཁོར་ཡུག་བསྐྲུན་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཨ་མེ་རི་ཀ་དང་སུའུ་ལེན་གཉིས་ཀ་སྔོན་ཆད་ཀྱི་མི་སེར་སྤེལ་བའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་ལས་ཕན་འབྲས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ཁེ་ཕན་རྒྱལ་ཁབ་གཙོ་བོ་མ་རེད་ལ། མ་ཟད་ཨ་རི་དང་སུའུ་ལེན་ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚད་མི་འདྲ་བ་(འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པོ་ལངས་པའི་དུས་འགོར་ནས་བཟུང་)བྱས་པ་རེད། སུའུ་ལེན་གྱིས་སྔ་མོ་ནས་ཟླ་བ་བཅུ་པའི་གསར་བརྗེ་ཁྲོད་དུ་མི་རིགས་རང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་གྲོས་འགོ་བཏོན་པ་དང་། དམག་འཁྲུག་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་འཛམ་གླིང་གསུམ་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནི་རང་བྱུང་གི་མནའ་མཐུནཡིན་ཆོག་ཅེས་ཀུན་ལ་བསྒྲགས། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་དང་པོ་མཇུག་བསྒྲིལ་མ་ཐག ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཝེ་ཨར་ཞུན་གྱིས་ཞི་བདེའི་འཆར་གཞི་བཅུ་བཞི་ནང་མི་རིགས་རང་ཐག་རང་གཅོད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་བཏོན་པ་དེ་གས་མི་རིགས་རྒྱལ་ཁབ་རང་བཙན་བྱེད་ཆོག་པར་སྐུལ་མ་ཚད་མེད་བཏང་ཡོད། དམག་འཁྲུག་མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས། ཨ་རིས་ད་དུང་སུའུ་ལེན་གཉིས་ཀས་མི་རིགས་རང་བཙན་ལ་སྐུལ་མ་གཏོང་ཆེད་གཉའ་གནོན་འོག་གི་རྒྱལ་ཁབ་དག་ལ་རོགས་རམ་བྱེད་ཡོད། ཆེས་དཔེ་མཚོན་གྱི་དོན་རྐྱེན་ནི་1956ལོར་དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་གཞུང་གི་ལག་ནས་སུའུ་ཙི་གཙང་པོ་ཕྱིར་ཨེ་རིབ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་སྤྲད་པའི་དོན་རྐྱེན་དེ་རེད།
འོན་ཀྱང་། མི་རིགས་བཅིངས་འགྲོལ་ལས་འགུལ་ལས་རང་བཙན་རྒྱལ་ཁབ་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་དེར་འཇམ་འཐབ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་ལམ་གྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད། གཅིག་ཤོས་ནི་རང་བཙན་ལས་འགུལ་ནང་ཁུལ་གྱི་ཕྱོགས་ཁག་མི་འདྲ་བའི་བར་གྱི་རྩོད་གཞི་དེས་རྒྱལ་ནང་དུ་ནང་འཁྲུག་སློང་བ་དང་། ཕྱོགས་ཁག་མི་འདྲ་བར་དཔུང་སྒར་གཉིས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པ། རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་ཀྱང་ཉེ་བའི་དམག་འཁྲུག་གི་གཡུལ་སར་གྱུར་པ་དང་ཐ་ན་མི་རིགས་ཁ་བྲལ་དུ་སོང་བ་རེད། གཉིས་ཤོས་ནི་རང་བཙན་བྱས་རྗེས་རང་བཙན་རང་བདག་གི་རྒྱལ་ཁབ་གསར་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་མནའ་འབྲེལ་མི་བྱེད་པའི་སྲིད་ཕྱོགས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་འདོད་ཡོད་རུང་། དོན་དངོས་ཐོག ཕྱོགས་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་འཇམ་འཐབ་ནང་མི་ཞུགས་ག་མེད་བྱུང་བ་རེད། རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཤས་ལ་ཨ་རི་དང་སུའུ་ལེན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁོ་ཚོའི་མི་རིགས་རང་བཙན་དང་། མངའ་ཁོངས་བདེ་འཇགས། དཔལ་འབྱོར་གོང་དུ་སྤེལ་བ། མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ། སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་བཅས་ཚང་མར་ཉེན་ཁ་ཚབས་ཆེན་འཕྲད་སྲིད། དེར་བརྟེན་དམག་འཁྲུག་མཇུག་འགྲིལ་རྗེས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ཐོག་བར་གནས་ས་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་མོད། འཇམ་འཐབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་ལམ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ལས་གཡོལ་ཐབས་མེད་པར་སྒྲིག་ལམ་དེའི་ཁྲོད་དུ་ཟུར་གཏོགས་བྱས་ཡོད། གསར་དར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་དཔུང་སྒར་གཅིག་ནས་དཔུང་སྒར་གཞན་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཆོག་མོད། འོན་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་ཉུང་ཤས་ཤིག་ལ་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་མི་ཐེབས་པར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱལ་དམངས་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་སྲོལ་ཆགས་ཡོད་ཕྱིར། འཛམ་གླིང་གི་སྒྲིག་ལམ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་གཏོང་བའི་ཕྱོགས་གསུམ་པའི་སྟོབས་ཤུགས་སུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད།